Stess en hartritme meten, thuis, onderweg en op de werkplek.
Nederland telt zo’n 700.000 mensen die burnout zijn. Daarnaast loopt 1.7 miljoen de kans om burnout te raken. Ongezonde emotionele stress is volksziekte nummer 1. Wanneer ongezonde emotionele stress lang aanhoudt kan dat ook tot gevolg hebben dat de fysieke gezondheid wordt aangetast; de kans op hartaandoeningen neemt toe, de weerstand vermindert, en tal van ziekten zijn vermoedelijk stressgerelateerd. Enkele voorbeelden van ziekten en gezondheidsklachten waarbij stress vermoedelijk een rol speelt: nek- en schouderklachten, rugklachten, fibromyalgie, ziekte van Parkinson, maag- en darmklachten, migraine, hyperventilatie, hartritmestoornissen, en verschillende mentale problemen. In werksituaties doet zich zeer dikwijls het treurige verschijnsel voor dat juist betrokken en ambitieuze werknemers burnout raken, en daardoor hun carrièrekansen drastisch zien afnemen. Pijnlijk voor de persoon in kwestie, maar ook zeer spijtig voor zijn/haar werkgever, die hierdoor voor meestal zeer lange tijd een waardevolle kracht moet missen.
Symptomen
Een ander vervelend aspect aan stress is dat men meestal ongemerkt van kwaad naar erger gaat. De ziekte is een sluipend proces, en dikwijls zit men al in een neerwaartse spiraal voordat men het in de gaten heeft. Het is daarom verstandig om zelf regelmatig de vinger aan de pols te houden en op te letten of men last heeft van de volgende klachten: slaapstoornissen, verminderde concentratie, verminderde eetlust, verminderde zin in seks of impotentie/frigiditeit, gejaagdheid/voortdurende haastgevoelens, irritaties, onverklaarbare hoofdpijntjes, nek- en schouder- en rugklachten, gejaagde hartslag, concentratiestoornissen etc.
Stress meten
Een andere goede en manier om ziekte ten gevolge van stress te voorkomen is om af en toe stress te meten met een apparaat. Dit kan door de variabiliteit van de hartslag te meten. In tegenstelling tot wat veel mensen denken behoort een gezond hartritme, dat niet wordt beïnvloed door ongezonde stress, licht onregelmatig te zijn. Bijvoorbeeld behoort er een verschil in de tijden te zijn tussen de hartslagen (R pieken in het ecg) ten gevolge van de in- en uitademing. Hieruit blijkt dat het autonome zenuwstelsel en het hart in staat zijn om te reageren op interne of externe prikkels en fysieke inspanningen, en er een gezonde wisselwerking bestaat tussen de sympaticus (gaspedaal/actie-impuls) en parasympaticus (rempedaal/ontspanningsimpuls) van het autonome zenuwstelsel. Wanneer er echter sprake is van een rigide hartslag duidt dit op een slechte wisselwerking tussen actie en ontspanning.
Ontwikkeling apparatuur
De ontwikkeling van apparatuur waarmee een stressmeting gedaan kan worden heeft de laatste jaren een enorme vlucht genomen. Voorheen konden deze metingen slechts gedaan worden met dure ecg apparatuur die men niet bij zich kon dragen. Net als bij de telefonie heeft zich echter een ontwikkeling voorgedaan die er toe heeft geleid dat ook stressmeetapparatuur kleiner en handzamer is geworden. Zo ontwikkelde de producent van ecg apparatuur, Energy-lab Technologies te Hamburg, een klein handzaam apparaatje, Viport geheten, dat past in de palm van de hand. Voor het doen van een meting hoeven slechts de bovenste knoopjes van het shirt opengeknoopt te worden, waarna de Viport twee minuten lang op het hart wordt gelegd. Na de meting worden de volgende gegevens getoond: een functionele afbeelding van de hartfunctie (groen is ok, rood is een teken dat er een afwijkende waarde is vastgesteld), het stressniveau (uitgedrukt in een getal), de hartfrequentie (behoort normaal gesproken tussen de 55 en de 95 te liggen), de hartritmiek (ritmisch of a-ritmisch), de qrs duur (een ecg waarde die binnen bepaalde normen hoort te liggen). De testuitslagen kunnen worden overgezet op een PC of laptop, en worden daar automatisch vertaald in grafieken over een gewenste periode. Wanneer verhoogde stress over een langere periode veelvuldig optreedt behoort dat een reden te zijn om de leefwijze aan te passen of een medicus of therapeut te bezoeken. Dit biedt tevens de mogelijkheid om vast te stellen of de aanpassing van leefwijze ook leidt tot verbetering van de stressniveaus. Ook wanneer de hartritmiek, de hartfrequentie, en de qrs duur regelmatig afwijken zou dat een reden moeten zijn om een medicus te bezoeken. Voor personen met een hypochondrische aard kan het doen van de test ook een geruststelling inhouden.
Overal meetbaar
Door de handzaamheid van apparaatjes als de Viport kan een dergelijke test overal worden gedaan. Bijvoorbeeld achter het bureau, op een parkeerplaats, in het vliegtuig, thuis, op het toilet…. Door het testen op verschillende plaatsen en in verschillende situaties krijgt men ook een goed beeld van plekken en gebeurtenissen waarop met (stress)gevoelig reageert. Deze feedback kan dan helpen om inzicht te verkrijgen in de eigen emotionele reacties.
Hartritmestoornissen
Ook voor personen die regelmatig het gevoel hebben dat zij hartritmestoornissen hebben kan het voortdurend bij zich dragen van de Viport zeer nuttig zijn. Hartritmestoornissen zijn moeilijk door een cardioloog vast te stellen, omdat deze zich meestal niet voordoen op het moment van onderzoek. Wanneer de persoon in kwestie meent dat hij/zij een “aanvalletje” heeft kan dit worden geregistreerd en aan de cardioloog worden getoond. Belangrijk hierbij is dat door de meting van zowel hartritme als stress ook een aanwijzing voor een relatie tussen beide klachten kan worden gevonden.
Ook nuttig voor sporters
Ook voor sporters kan de stressmeting van belang zijn. Wie een hoog stressniveau heeft zou de intensiteit van de training moeten aanpassen, en bijvoorbeeld een rustige cardiotraining moeten doen. Een intensieve training bij een hoog stressniveau zorgt namelijk voor uitputting en een verdere verhoging van het stressniveau. Een hoog stressniveau kan ook duiden op overtraindheid.
Nader onderzoek
Uit diverse onderzoeken naar de zeggingskracht van hartritmevariabiliteit blijkt verder dat bij een laag stressniveau ook de kans op andere ziekten laag is. Want ook bij bijvoorbeeld een verkoudheid, griep, kanker, diabetes of doorbloedingsstoornissen laat het lichaam meestal een hoger stressniveau zien. Oftewel de kans op gezondheid en vitaliteit is groter wanneer men een hogere hartritmevariabiliteit en tegengesteld een lager stressniveau heeft. Dit houdt dan ook in dat bij voortdurend hoge stressniveaus, nader onderzoek altijd wenselijk is.
